Pradziejowy skarb ozdób z Lubnowych Wielkich

Odkrycia skarbu ozdób z miejscowości Lubnowy Wielkie, gm. Susz dokonał wiosną 2017 r. Pan Mariusz Sikora, aktualnie członek Stowarzyszenia Historyczno-Badawczego „Galea” z Susza. Analiza typologiczna (analiza cech stylistycznych) wykazała, że zabytki zostały wykonane w tzw. V okresie epoki brązu (ok. 950/800 – 750 p.n.e.), kiedy to Pojezierze Iławskie zamieszkiwały społeczności kultury łużyckiej. W skład zespołu wchodzi pięć zabytków: napierśnik, bransoleta mankietowa, dwie bransolet taśmowate i zawieszka binoklowata. Stylistyka ozdób wykazuje wyraźne analogie do zabytków odkrywanych wcześniej na terenie Pomorza Wschodniego i strefy tzw. kultury nordyjskiej (płd. Skandynawia, płn. – wsch. Niemcy, Pomorze Zachodnie). Pod kierunkiem Łukasza Szczepańskiego – archeologa z ostródzkiego muzeum, zostały przeprowadzone badania wykopaliskowe stanowiska, które potwierdziły relację odkrywcy, pozwoliły zarejestrować kontekst odkrycia, a pozyskany materiał ceramiczny datowanie stanowiska na schyłek epoki brązu. Ponadto ustalono, że skarb został zdeponowany na wzgórzu, w pobliżu nieistniejącego obecnie jeziora.