WAZA z Bronocic

Wieś Bronocice położona jest w zachodniej Małopolsce, na Wyżynie Miechowskiej, w odległości ok. 40 km na północny-wschód od Krakowa. Znajduje się tu jedno z najbardziej znanych w Polsce i w Europie stanowisk archeologicznych z okresu neolitu. Swą sławę zawdzięcza glinianej wazie kultury pucharów lejkowatych sprzed 5,5 tys. lat. Przedstawione na niej wozy są najstarszymi na świecie wizerunkiemi pojazdów czterokołowych. Znaleziska archeologiczne z Bronocic znane są już od 1867 r. Przypadkowo odkrytą amforę przekazano wówczas w darze krakowskiemu Muzeum Archeologicznemu. Największe i najważniejsze wykopaliska przeprowadzone zostały w latach 1974-78 przez archeologów z Polskiej Akademii Nauk w Krakowie oraz State University of New York at Buffalo (USA).

Gliniana waza z wizerunkiem wozów odkryta została w 1975 r. podczas wykopalisk kierowanych przez prof. Janusza Kruka w ramach polsko-amerykańskiej ekspedycji archeologicznej. Na naczynie natrafiono w jednej z jam gospodarczych osiedla kultury pucharów lejkowatych. Uzyskana dla tej jamy data radiowęglowa (ok. 3500 BC) świadczy, że rysunki z Bronocic są obecnie najstarszym na świecie dowodem używania wozu. Obok schematycznie przedstawionych wozów, na naczyniu znajdują się informacje o wyglądzie pradziejowej wsi: symbole drzew, rzeki oraz pól z drogami lub układu domów w osadzie.

Waza znajdująca się w Muzeum Archeologicznym w Krakowie jest glinianą kopią wykonaną przez uczniów Państwowej Ogólnokształcącej Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie. Oryginał naczynia znajduje się w zbiorach Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk w Krakowie i nie jest udostępniany zwiedzającym.

A. Zastawny