Portret Trumienny I Staropolski Obrządek Pogrzebowy (XVII-XVIII Wiek)

Kolekcja Portretu Trumiennego

Kolekcja portretów trumiennych, tablic inskrypcyjnych oraz tablic herbowych z XVII i XVIII wieku, znajdująca się w zbiorach Muzeum Ziemi Międzyrzeckiej im. Alfa Kowalskiego, jest największym, najcenniejszym i najciekawszym tego typu zbiorem w Polsce. Łącznie liczy ona 220 obiektów.

Portret trumienny to wyjątkowe zjawisko w sztuce europejskiej – ściśle związany był z ceremonią szlacheckich pogrzebów oraz występował w malarstwie barokowym wyłącznie w granicach ówczesnej Rzeczypospolitej oraz w kręgu jej kulturowego oddziaływania.

Wizerunki trumienne przedstawiają szlachtę zamieszkałą głównie na terenie Zachodniej Wielkopolski w XVII i XVIII wieku.

Ciekawym zjawiskiem jest przejmowanie polskiego obyczaju przez niemiecką szlachtę protestancką, osiedlającą się na tym terenie od XVI wieku. Wyraźnie jest to dostrzegalne na przykładzie międzyrzeckiej kolekcji portretów trumiennych – wyróżnia ją to spośród innych zbiorów znajdujących się na terenie naszego kraju, m.in. w Poznaniu czy Gnieźnie.

Na uwagę zwracają nie tylko okazałe portrety miejscowej szlachty, ale również portrety dziecięce. Międzyrzeckie Muzeum posiada największy w Polsce zbiór tego typu wizerunków. Najsłynniejszym i najbardziej rozpoznawalnym jest portret 10-letniej Ewy Bronikowskiej prezentowany na licznych wystawach krajowych i zagranicznych.

Dopełnieniem ekspozycji jest rekonstrukcja tzw. castrum doloris (zamek boleści) – ozdobnego katafalku, na którym umieszczano trumnę wraz z portretem trumiennym, tablicą inskrypcyjną oraz tablicami herbowymi. W klimat epoki wprowadza fototapeta przedstawiająca XVII-wieczne wyposażenie kościoła w Klępsku – jednego z najważniejszych zabytków Ziemi Lubuskiej, od 2017 roku Pomnik Historii.