Początki Międzyrzecza sięgają 2 poł. IX wieku, kiedy to w widłach rzeki Obry i Paklicy wzniesiono obronny gród. Miasto może poszczycić się bogatą, ponad 1000-historią. O międzyrzeckim grodzie wspominają kronikarze średniowieczni – Thietmar z Merseburga, Gall Anonim oraz Jan Długosz. W 996 roku św. Wojciech założył tu pierwszy na ziemiach polskich benedyktyński klasztor. Zamordowani w 1003 roku zakonnicy zostali uznani za świętych i znani są jako Pierwsi Męczennicy Polski.
Ekspozycja archeologiczno-historyczna ukazuje dzieje Międzyrzecza w początkach państwowości polskiej. Na wystawie prezentowane są zabytki pochodzące z badań i wykopalisk przeprowadzonych na terenie zespołu muzealnego oraz na terenie miasta. Do najważniejszych należą: gemma rzymska cesarza Gordiana III (prezentowana jako hologram) oraz szkielet woja z 1094 roku.