Zbrojownia

Zbrojownia I
Ekspozycję Zbrojowni otwiera sień, w której prezentowana jest broń drzewcowa oraz miecze dwuręczne. Największą część stanowią reprezentacyjne halabardy używane przez gwardie dworskie i miejskie, a także oficerów i podoficerów piechoty, niektóre bogato zdobione i opatrzone herbami takich władców jak król Francji Ludwik XIV, arcyksiążęta Ferdynand (późniejszy cesarz) i Ernest Habsburgowie, książę Bawarii Ferdynand Wittelsbach, arcybiskupi Salzburga: Wolf Dietrich von Reitenau oraz Parys Lodron. Wyjątkowymi walorami artystycznymi odznacza się grupa broni pochodzącej ze zbrojowni elektorów Saksonii z dynastii Wettynów, na czele z glewią z około połowy w. XVI z postacią Lukrecji na żeleźcu. Z Polską wiąże się glewia z herbami Zygmunta III Wazy oraz grupa partyzan gwardii nadwornych Jana Kazimierza, Michała Korybuta Wiśniowieckiego, Jana III Sobieskiego oraz Augusta II Mocnego i Augusta III Sasa. Reprezentatywny charakter posiada również kolekcja mieczy dwuręcznych z XVI i początku XVII stulecia, wśród nich paradny miecz z r. 1574 używany przez gwardzistów Juliusza II Brunszwickiego.

Zbrojownia II

Kolejną salę zajmują zbroje. Tradycję średniowieczną reprezentują niemieckie pełne zbroje płytowe z XVI i początku XVII stulecia. Na szczególną uwagę zasługuje doskonała tak pod względem konstrukcyjnym jak estetycznym zbroja turniejowa z Dworu Artusa w Gdańsku – dzieło norymberskiego płatnerza Konrada Polera z około 1490 roku. Średniowieczną metrykę ma również pawęż, czyli tarcza piechoty z herbem miasta Wimpfen. Większość eksponatów to polskie półzbroje husarskie z w. XVII, między nimi unikatowy egzemplarz ze skrzydłami zamocowanymi do naplecznika. Jeden z kompletów należał według tradycji do hetmana wielkiego koronnego Stanisława Jabłonowskiego. W tle pokazany zostały: wczesna tarcza husarska typu węgierskiego z w. XVI oraz polska kopia husarska. Do wyjątkowo rzadkich okazów należą też nawiązujące do uzbrojenia antycznego karaceny (zbroje łuskowe) używane w Polsce w końcu w. XVII i 1. połowie w. XVIII.

Zbrojownia III

Pomieszczenie służy ekspozycji broni zachodnioeuropejskiej od końca XV do początku XIX stulecia. Zobaczymy tutaj średniowieczne i nowożytne miecze, rapiery, koncerze, szpady i sztylety. Uwagę przyciągają egzemplarze reprezentacyjne, bogato zdobione, wykonane w najlepszych ośrodkach niemieckich, włoskich, francuskich, hiszpańskich. Wśród elementów uzbrojenia ochronnego specjalne miejsce zajmuje piękny okaz hełmu typu salada z końca w. XV oraz wykonany w Norymberdze morion gwardii elektorów saskich, z przedstawieniami antycznych bohaterów rzymskich. Niewielki, lecz doborowy zbiór polskich szabli prezentuje podstawowe typy używane w Rzeczpospolitej od końca w. XVI (typ zw. polsko-węgierskim) do końca w. XVIII (karabele, szable husarskie, szabla ormiańska zw. czeczugą). Pamiątką historyczną jest głownia szabli hetmana wielkiego koronnego Stanisława Jabłonowskiego, uczestnika bitwy pod Wiedniem w r. 1683.

Zbrojownia IV

Została poświęcona ręcznej broni palnej oraz miotającej o charakterze reprezentacyjnym i myśliwskim. Zobaczyć tu można znakomite, inkrustowane kością, zdobione trawieniem i rytowaniem strzelby, arkebuzy, petrynały i pistolety z wytwórni niemieckich, śląskich, francuskich, hiszpańskich oraz polskich (w. XVI-początek w. XIX). Interesujące są również przeznaczone do celów myśliwskich i sportowych kusze, głównie niemieckie, z pięknym egzemplarzem wykonanym w r. 1725 Saksonii, najpewniej dla podskarbiego Stanisława Poniatowskiego.

Piwnice

Końcowa część ekspozycji rozmieszczona jest w trzech piwnicach: gotyckiej z w. XIV (ze sklepieniem wspartym na centralnym filarze) oraz dwóch renesansowych z 1. połowy w. XVI. Przy ścianach pomieszczono lufy armat, haubic i moździerzy – od małych wiwatówek do ogromnych polowych. Znakomitym poziomem artystycznym wyróżnia się para armat z połowy w. XVI z postaciami Herkulesa i Samsona, odlanych zapewne przez pracującego dla Zygmunta Augusta norymberskiego ludwisarza Oswalda Baldnera, sprowadzonego później przez króla do Polski. Zespół dział (najstarsze z r. 1506) z herbami polskich królów, hetmanów i możnowładców, dzieł wybitnych odlewników, zalicza się do najcenniejszych w skali krajowej i znaczących w skali europejskiej. Ukazują one doskonale zmiany jakie dokonały się w polskiej artylerii, szczególnie za sprawą reform Władysława IV i Stanisława Augusta Poniatowskiego.