Ekspozycja etnograficzna

Jaworzno zamieszkiwała rdzenna ludność, zajmująca się głównie pracą w rolnictwie. Życie codzienne i charakter tutejszych tradycji kulturowych są związane z ziemią krakowską, mimo że obecnie miasto administracyjnie włączono do województwa śląskiego. Tutejszą grupę ludności w XIX wieku określano mianem Krakowiaków Zachodnich, w związku z najdalej na zachód od Krakowa wysuniętą lokalizacją. Miejscowe tradycje krakowskie uwidoczniły się szczególnie w architekturze drewnianej i stroju ludowym.

Ekspozycja etnograficzna składa się z dwóch części.

Pierwsza prezentuje rekonstrukcje wnętrza typowego domu wiejskiego z terenu Jaworzna budowanego na przełomie XIX i XX wieku. Dom wybudowany jest w charakterystycznej dla Zachodniej Małopolski konstrukcji zrębowej. Widzimy popularny dla tego okresu dwuizbowy, jednotraktowy układ pomieszczeń łączący sień, izbę i kuchnię. W izbie znajdowały się łóżka, ławy, skrzynia posagowa, stół – najczęściej stawiany pod ścianą. Ściany zdobi seria obrazów religijnych wykonanych w technice oleodruku. Całość wyposażenia izby dopełniała plastyka obrzędowa, związana z aktualnie obchodzonymi świętami, jak palma wielkanocna lub pająk bożonarodzeniowy. W efekcie naśladownictwa kultury elitarnej i zwiększającej się pozycji majątkowej włościan, wprowadzono szafy, komody i inne atrybuty wnętrz mieszczańskich. Do najciekawszych przykładów związanych z lokalną tradycją należy zdobnictwo skrzyń posagowych o charakterystycznym, malowanym na froncie motywie, w formie dwóch kwadratowych pól, wypełnionych motywem kwiatów w wazonie.

Druga część wystawy ilustruje różnorodność odmian lokalnego stroju odświętnego ludności zamieszkującej na terytorium jaworznickich wsi, należącej do grupy etnograficznej określanej Krakowiakami Zachodnimi. Prezentowany strój należy do odświętnych, noszonych do kościoła i na uroczystości państwowe. Wyróżniał się zdobnictwem hafciarskim i różnobarwnością.